HomeGemeente AaltenDe AchterhoekAchterhoeks woordenboek

Achterhoeks woordenboek

Zodra je op vakantie gaat naar het buitenland, neem je graag een zakwoordenboek mee. Voor het geval je je niet uit kunt drukken met handen en voeten is zo’n zakwoordenboek reuze handig. Niet dat de Achterhoek nou het buitenland is, maar de streektaal kan soms toch behoorlijk afwijken. Daarom een aantal gezegden en woorden opgesomd, voor het geval dat…

Uitspraak

-ch- wordt meestal -k-
school wordt skool, schrijven wordt skrieven, schieten wordt skeeten en schuiven wordt skoeven.

-oo- wordt meestal -eu-
voor wordt veur, door wordt deur, hoor wordt heur, maar koor blijft koor en boor blijft boor.

-ij- wordt meestal -ie-
vijf wordt vief, lijf wordt lief, wijf wordt wief. Letr op! ei blijft ei en ijs blijft ijs ( behalve bij water-ies)

Valkuilen

Het woord joa wordt door vreemdelingen misverstaan als 'ja' maar het betekent 'misschien'. Evenzo wordt het woord nej dikwijls verstaan als 'nee' maar het kan ook 'misschien' betekenen.
De uitroep achottegottegot duidt op ernstige verontrusting van de spreker. Interrupties als genöl of gedram moeten een aansporing zijn om direct te zwijgen of van onderwerp te veranderen.

Achterhoekse gezegden
Weertjen wat?

Aw't maer dreuge holt

Hej ook aovendett'n?

Waor mo'k aanders hèn?

Wa kost mien dà?

a'j neet noar buutn goat, kom ie ok nargens

a'j plat könt proaten moi ut neet loaten

Foi toch, dat völt mien as `n kei in de schottezak

Dan he'j de schaop'n ant driet'n an

dat mek niks uut

de deure is los

Zo troag as dikke stront in 'n trechter

joa joa 

buj now helemaol van de pot geruk

Ik gao verdan

'k Bun sloerig in de rakker

ie'j könt mie de hakke violen 

weer komm'n keunen kiek'n   

goa'j met hen brommers kiekn         

wat maak i'j mi'j now dan?!

Moi’j nog wiet?

Nederlandse vertaling
Is het geen mooi weer?

Als we het maar droog houden

Kan ik hier ook dineren?

Kunt u mij een ander hotel aanbevelen?

Wat is de prijs?

Als je niet naar buiten gaat, kom je ook nergens

als je plat kan praten moet je het niet laten

bah, dat komt slecht uit

Dan heb je de poppen aan het dansen

dat maakt niks uit

de deur is open

heel erg langzaam

ergens twijfels bij hebben

iets doen wat absoluut niet kan

Ik ga er maar weer eens vandoor

Ik voel me niet lekker

 je kunt m'n rug of de pot op

kom gauw weer eens langs

vragen of je mee gaat zoenen

wat doe je nu?

Moet je nog ver?

Achterhoekse woorden

goojemarn

moj

vleishouwer

eerpels

vretterieje

høken

nøhlen

daldeejen

broetlachte

tuk

noffeleg

foeksen

onmundig

smag

deerntjen

knolhobbel’n

pröttel 

haenig

huulebezzum

goodgoan!

 

goedemorgen

Hallo

slager

aardappels

etenswaren

dansen/plezier maken ( op muziek van Normaal)

klagen

flierefluiten, dansen, sjansen

bruiloft

broekzak

dom/dwaas

fietsen

geweldig/enorm

honger

meisje

paardrijden

rommel

rustig

stofzuiger

tot ziens!

Koe.jpg

Het weer

Donderdag 18 december 2014
het Weer
© VVV Aalten - Bredevoort - Dinxperlo 2014